Dworki Dąmbrowskich przy ulicy Mostowej 1 w Wilnie

Dworki Dąmbrowskich przed II wojną światową, ponad dachami Góra zamkowa [fot. J. Bułhak].

(dzięki uprzejmości P. Podniesińskiego).

    Bliźniacze dworki, pochodzące z XVIII wieku, położone są w samym centrum Wilna, u wylotu ulicy Mostowej na Plac katedralny. Było to i jest miejsce niewątpliwie bardzo prestiżowe. Wydaje się, że dworki-pałacyki zawsze stanowiły znaną i oryginalną ozdobę centrum miasta, ponieważ, jeszcze przed wojną fotografował je sam słynny Jan Bułhak [patrz fotografia w: Edmund Małachowicz, "Wilno. Dzieje, Architektura, Cmentarze", Oficyna Wyd. Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1996 r. str. 133 oraz fotografia powyżej] a także opisywał je w swoich przewodnikach, znawca i miłośnik Wilna, prof. Juliusz Kłos.

Widok na Plac katedralny od ulicy Mostowej. Po lewej dworki Dąmbrowskich [fot. T. Kozlowski].

    Tu przez pewien czas mieszkało małżeństwo Adolfa Dąmbrowskiego i Leontyny Kozłowskiej [Tomasz Strzembosz, "Ballada o Łupaszce, ppłk. Jerzym Dąmbrowskim", 1997 r.]. Dworki jeszcze przed drugą wojną światową, prawdopodobnie po śmierci Adolfa Dąmbrowskiego, stały się własnością hrabiów Rzewulskich [Juliusz Kłos, "Wilno. Przewodnik Krajoznawczy", Wydawnictwo Oddziału Wileńskiego PTK, str. 255, 1929 rok].

"Bliźniacze" dworki Dąmbrowskich, intensywnie remontowane, wracają do swojej dawnej świetności, październik 2004 rok (fot. T.Kozłowski).

    Dworki były w posiadaniu rodziny Junosza-Dąmbrowskich od co najmniej XVIII wieku. Ich częściową historię możemy odtworzyć na podstawie informacji genealogicznych zebranych przez Adama Bonieckiego [Herbarz Polski. Wiadomości Historyczno-Genealogiczne o Rodach Szlacheckich, Warszawa 1899]. Wolą wyrażoną w testamencie przez Marcyana Józefa Dąmbrowskiego (syna Kazimierza Stanisława i Barbary z Klińskich) - podkomorzyca wileńskiego i brata rodzonego Michała - kawalera maltańskiego, dwory przeszły wraz z pałacem Kriszpinowskim w Warszawie, na jego młodszego syna Jana Dąmbrowskiego (syna wspomnianego Marcyana i Ewy z Komorowskich). Później, być może także jako spadek, już w drugiej połowie XVIII wieku, stały się własnością Józefa Dąmbrowskiego i jego żony Heleny z Puzynów (najpewniej dlatego na tympanonach znajduje się obok herbu Junosza herb książąt Puzynów - patrz zdjęcia poniżej). 

Michał Dąmbrowski - kawaler maltański, brat Marcyana

 (zdjęcie portretu wykonane przed I wojną światową, dzięki uprzejmości p. Stefanii Dąmbrowskiej)

    Wolą pozostawionego testamentu z 1788 roku Józef kazał pochować się u Bernardynów, przy czym nie wiadomo czy w kościele, czy też na cmentarzu bernardyńskim. Pozostawił on po sobie syna Ludwika - ostatniego marszałka powiatu trockiego, któremu zapisał wszelkie swoje majętności. Ludwik był żonaty z Krystyną Niedźwiecką, z którą spłodził syna Włodzisława Ksawerego urodzonego w Wace dnia 05 września 1830 roku, który to najpewniej dziedziczył owe dobra w dalszej kolejności. Następnie, być może na przełomie XIX i XX wieku, zamieszkali tu Adolf Dąmbrowski i jego ślubna małżonka Leontyna z Kozłowskich.

Obecnie znajduje się tu prywatna klinika medyczna (fot. T.Kozłowski).

Nad każdym z głównych wejść, na eliptycznych tympanonach z rokokowymi panopliami, znajdują się pięknie odrestaurowane kartusze herbowe: z lewej herb Junosza rodziny Dąmbrowskich z prawej Brama odm. książąt Puzynów (fot. T.Kozłowski).

Zobacz lokalizację dworków na planie Wilna.

Strona jest częścią serwisu "Strony Kozłowskich herbu Kozłowski", http://www.biol.uni.torun.pl/~kozlow/gen/index.htm

 Autor: Tomasz Kozłowski. Prawa do treści i ikonografii zastrzeżone! Wykorzystanie tekstu, jego fragmentów oraz zdjęć każdorazowo wymaga zgody autora.